10 października 2026 r. obchodzony będzie Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego 2026. Temat prewodni „Lived Experiences Heard: Real Voices, Real Change” – „Głosy osób z doświadczeniem kryzysów i problemów zdrowia psychicznego są słyszane: prawdziwe głosy, prawdziwe zmiany”

Organizator inicjatywy: Światowa Federacja Zdrowia Psychicznego (World Federation for Mental Health, WFMH)

Celem organizacji Świtowego Dnia Zdrowia Psychicznego jest zwiększanie świadomości na temat zdrowia psychicznego, przeciwdziałanie stygmatyzacji i dyskryminacji, promowanie dobrostanu psychicznego oraz zwracanie uwagi na potrzebę dostępnej, odpowiedniej i opartej na prawach człowieka pomocy.

Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego jest coroczną, międzynarodową inicjatywą poświęconą zdrowiu psychicznemu. Obchodzony jest 10 października i stanowi okazję do prowadzenia działań edukacyjnych, społecznych i informacyjnych dotyczących zdrowia psychicznego.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wskazuje, że głównym celem tego dnia jest zwiększanie świadomości na temat problemów zdrowia psychicznego na całym świecie oraz mobilizowanie działań na rzecz zdrowia psychicznego. Jest to również moment, w którym organizacje, instytucje, specjaliści, szkoły, pracodawcy i społeczności mogą zwracać uwagę na znaczenie profilaktyki, odpowiedniej pomocy i przeciwdziałania stygmatyzacji. Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego jest związany ze Światową Federacją Zdrowia Psychicznego (WFMH), organizacją działającą na rzecz rozwoju świadomości, profilaktyki zaburzeń psychicznych, rzecznictwa oraz promowania dobrych praktyk w zakresie zdrowia psychicznego.

Pierwsze obchody Światowego Dnia Zdrowia Psychicznego odbyły się 10 października 1992 roku. Pomysł był związany z działalnością Światowej Federacji Zdrowia Psychicznego, a jego celem było zwrócenie uwagi na zdrowie psychiczne jako integralną część ogólnego zdrowia człowieka. Dzień ten pozostał stałą datą obchodów na całym świecie.  Z biegiem lat kolejne edycje otrzymywały własne tematy przewodnie, koncentrujące uwagę opinii publicznej na różnych aspektach zdrowia psychicznego. Wśród wcześniejszych tematów znalazły się m.in. zdrowie psychiczne młodych ludzi, zdrowie psychiczne w miejscu pracy, zapobieganie samobójstwom, prawa człowieka oraz dostęp do pomocy psychologicznej i psychiatrycznej.

Oficjalny temat Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) na 2026 rok brzmi: „Lived experiences heard: real voices, real change” czyli w wolnym tłumaczeniu: „Głosy osób z doświadczeniem są słyszane: prawdziwe głosy, prawdziwe zmiany”.  Hasło zwraca uwagę na różnicę między samym wysłuchaniem historii osób korzystających z pomocy a rzeczywistym uwzględnieniem ich wiedzy i doświadczeń w podejmowaniu decyzji. Osoba, która sama doświadczyła kryzysu psychicznego, zaburzenia psychicznego, leczenia psychiatrycznego lub innych trudności związanych ze zdrowiem psychicznym, posiada wiedzę wynikającą z własnego doświadczenia. WHO podkreśla, że taka wiedza może uzupełniać wiedzę profesjonalną i naukową. Osoby z doświadczeniem mogą wskazywać bariery, których nie zawsze dostrzegają osoby projektujące system opieki z perspektywy instytucjonalnej.

Dlatego temat 2026 roku zwraca uwagę na potrzebę angażowania osób z doświadczeniem m.in. w:

• tworzenie polityk zdrowotnych,
• projektowanie usług psychologicznych i psychiatrycznych,
• ocenę jakości świadczonej pomocy,
• działania profilaktyczne,
• edukację i szkolenia,
• tworzenie programów wsparcia,
• działania organizacji społecznych,
• rozwój opieki środowiskowej.

Idea ta jest często określana jako „nic o nas bez nas” – osoby, których dotyczą decyzje dotyczące zdrowia psychicznego, powinny mieć możliwość uczestniczenia w ich kształtowaniu.

Najważniejsze cele Światowego Dnia Zdrowia Psychicznego to:

1. Zwiększanie świadomości

Jednym z podstawowych celów jest przypominanie, że zdrowie psychiczne jest integralną częścią zdrowia i dobrostanu człowieka. Zdrowie psychiczne nie oznacza wyłącznie braku zaburzeń psychicznych. WHO definiuje je jako stan dobrostanu psychicznego, który pozwala człowiekowi radzić sobie ze stresem życia, rozwijać swoje możliwości, uczyć się i pracować oraz uczestniczyć w życiu społeczności. Ś Światowa Organizacja Zdrowia

2. Przeciwdziałanie stygmatyzacji

Wokół problemów zdrowia psychicznego nadal funkcjonują stereotypy, uprzedzenia i błędne przekonania. Mogą one powodować, że osoby potrzebujące pomocy obawiają się powiedzieć o swoich trudnościach lub zwrócić się do specjalisty. Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego jest okazją do prowadzenia edukacji, która pomaga zastępować stereotypy rzetelną wiedzą i empatią.

3. Promowanie korzystania z pomocy

Ważnym przesłaniem jest zachęcanie do szukania wsparcia wtedy, gdy pojawiają się problemy przekraczające możliwości samodzielnego radzenia sobie. Pomoc może mieć różne formy – od rozmowy z bliską osobą, przez wsparcie psychologiczne, po specjalistyczną pomoc psychiatryczną lub psychoterapeutyczną, zależnie od potrzeb danej osoby.

4. Wspieranie dobrostanu psychicznego

Obchody są również okazją do rozmowy o codziennych czynnikach wpływających na samopoczucie: relacjach z innymi, odpoczynku, poczuciu bezpieczeństwa, aktywności fizycznej, równowadze między pracą i życiem prywatnym oraz umiejętności radzenia sobie ze stresem.

5. Zwracanie uwagi na dostępność pomocy

WHO wskazuje, że na świecie nadal istnieją znaczne braki w dostępie do odpowiedniej opieki w zakresie zdrowia psychicznego. Problemem pozostają również jakość świadczeń, nierówności w dostępie do pomocy oraz stygmatyzacja i dyskryminacja osób z problemami zdrowia psychicznego.

W kampanii 2026 WHO podkreśla potrzebę rozwijania opieki skoncentrowanej na osobie i opartej na prawach człowieka. Szczególne znaczenie ma odchodzenie od modelu opieki, który prowadzi do izolacji, na rzecz wsparcia dostępnego w społeczności.